Volver

Foto: juantiagues · Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0 · Portiño da Illa de Arousa

A Historia

Sinopse

"O 7 de outubro de 1934, sete homes asinan un papel de estraza nunha taberna da Illa de Arousa e proclaman unha república independente. A república dura catro horas. O silencio dura noventa anos. Noventa anos despois, unha xornalista atopa o papel que non ardeu e os sete nomes que a illa intentou esquecer."

A Illa de Arousa, unha pequena illa no fondo da ría de Arousa (Pontevedra), ten unha historia que ninguén contou durante noventa anos. En outubro de 1934, no medio da Revolución de Asturias e a proclamación de independencia de Cataluña, sete homes reúnense arredor dunha mesa na taberna O Nicho. Escribiron os seus nomes nun papel de estraza pardo e proclaman a República Federal da Illa de Arousa. Catro horas despois, a Garda Civil disolve a república. Dous anos despois, o golpe militar de xullo de 1936 chega á illa nunha motora.

Os homes daquel papel son perseguidos un por un. Santiago Otero "Pajares", presidente da república efémera, é asasinado polos falangistas en 1937; o seu corpo, lastrado con pedras, aparece na praia de Area da Secada. Ramón Picallo fuxe na noite do 20 de novembro de 1936 e sobrevive no exilio de Montevideo ata a súa morte en 1957. José Búa é asasinado en decembro de 1936 durante un traslado carcerario. Antonio Morales, o mestre, é executado. Algunhas mulleres quedan esperando tumbas que ninguén lles ensina.

Noventa anos despois, na primavera de 2024, Lucía —unha xornalista galega que cobre a actualidade da illa— atopa por casualidade o papel orixinal que non ardeu. O descubrimento ábrelle as portas a unha historia de silencio, memoria e vergonza que a illa leva décadas intentando esquecer: a historia dos sete homes do papel, mais tamén a historia das mulleres que quedaron —as mariscadoras que seguiron loitando contra os mesmos caciques con outros nomes, as nais que buscaron tumbas que ninguén lles ensinou, as fillas que herdaron un silencio que non era seu.

Mentres Lucía investiga, a illa mobilízase contra unha empresa que ameaza a ría. A historia repítese: os mesmos poderes, os mesmos medos, as mesmas mulleres ao fronte. A novela percorre case un século de silencio, dende a proclamación na taberna ata a manifestación da primavera de 2026.

Estrutura · Catro partes, 21 capítulos

PARTE I · 1934–1936

O PAPEL

A proclamación da República Federal e a represión. En outubro de 1934, no medio da Revolución de Asturias, sete homes reúnense na taberna O Nicho. Escriben os seus nomes nun papel de estraza pardo e proclaman a República Federal da Illa de Arousa. Catro horas despois, a Garda Civil disolve a república. Dous anos despois, o golpe militar de xullo de 1936 chega á illa nunha motora.

Le o primeiro capítulo e descobre por que este papel sobreviviu noventa anos.

Ler o Adianto

Roberto Carlos Valverde Sabín · Illa de Arousa, 2026